Acyklowir – działanie tabletek na opryszczkę

Co to jest acyklowir?

Acyklowir to związek organiczny wchodzący w skład preparatów stosowanych w leczeniu zakażeńwirusami: opryszczki pospolitej (Herpes simplex), ospy wietrznej i półpaśca.Może być stosowany doustnie, miejscowo lub podskórnie w zależności odpreparatu. Za odkrywcę acyklowiruuważa się Howard Schaeffera.

Acyklowir należy do klasy dobrze poznanych leków przeciwwirusowych i ma ugruntowane miejsce w terapii zakażeń wirusem opryszczki pospolitej. Od 1998 roku acyklowir znajduje się na liście leków podstawowych WHO i należy do leków przeciw opryszczce pierwszego rzutu.‍

‍
Jak działa acyklowir?

Acyklowir to syntetyczny analog nukleozydu purynowego, który hamuje namnażanie wirusa opryszczki, ponieważ po aktywacji w zakażonych komórkach blokuje dalszą syntezę wirusowego DNA. Terapia przynosi najlepsze efekty, gdy pacjent przyjmie lek zaraz po wystąpieniu pierwszych objawów zwiastujących nawrót. Przyjęcie leku może skrócić czas trwania zmian i zmniejszyć nasilenie dolegliwości.

Aktywacja w zakażonych komórkach

‍‍

Acyklowir działa selektywnie po aktywacji w komórkach zakażonych wirusem opryszczki. Cząsteczka ma budowę zbliżoną do guanozyny – budulca DNA opryszczki – dzięki czemu może dostać się do zainfekowanej komórki i stać się częścią łańcuch genetycznego wirusa. Tam zostaje aktywowana przez enzym i przekształcona w monofosforan, a następnie trifosforan acyklowiru.

Hamowanie syntezy DNA wirusa

‍

Trofosforan acyklowiru zatrzymuje dalsze kopiowanie materiału genetycznego wirusa i ogranicza jego namnażanie. Szybkie przyjęcie leku z odpowiednią dawką acyklowiru może sprawić, że bolesne pęcherzyki opryszczki wargowej się nie pojawią.

Kiedy acyklowir działa najlepiej?

Według niektórych badań naukowych, zastosowanie tabletek acyklowiru w początkowych kilku godzinach infekcji wirusem HSV może skracać czas trwania infekcji i zmniejszyć ból.[1]Z perspektywy pacjenta ważne jest przyjęcie leku jak najkrócej po potencjalnym zakażeniu (kontakcie z wirusem) lub zaobserwowaniu objawów nawrotu opryszczki: mrowienia, bólu, świądu lub zaczerwienienia. Rozpoczęcie terapii lekiem w zaawansowanym stadium infekcji – po pojawieniu się żółtej plamki, grudki lub pęcherzyków – nie przyniesie znaczącego efektu.

W jakich sytuacjach stosuje się acyklowir?

Acyklowir stosuje się w leczeniu opryszczki wargowej i twarzy wywołanej wirusem HSV-1 oraz opryszczki narządów płciowych (HSV-2). Lek działa zarówno w zakażeniach pierwotnych, jak i nawracających, może być stosowany w ramach profilaktyki nawrotów. Lek może być stosowany w formie tabletek doustnych, maści i żeli nakładanych miejscowo lub preparatów podawanych dożylnie.

Nawrotowa opryszczka warg i twarzy

‍

Głównym wskazaniem acyklowiru w tabletkach dostępnego bez recepty (leku OTC) jest leczenie nawrotowej opryszczki warg i twarzy wywołanej przez wirus opryszczki pospolitej (Herpes simplex) u dorosłych. Tego rodzaju produkt leczniczy może być stosowany jedynie u pacjentów, u których w przeszłości rozpoznano zakażenie wirusem opryszczki pospolitej. Pacjenci, u których podejrzewany jest pierwszy kontakt z wirusem powinni udać się po poradę lekarską.

Profilaktyka nawrotów opryszczki

‍

Wirusa opryszczki nie da się usunąć z organizmu. U każdego zakażonego pozostaje on w stanie latencji (uśpienia) i pod wpływem różnych czynników może się reaktywować – wówczas mówimy o opryszczce nawrotowej. Jeśli nawroty są uporczywe i występują często, lekarz może zalecić dłuższą niż standardowa kurację acyklowirem w ramach profilaktyki.

Poza leczeniem, profilaktyka nawrotów opryszczki to: wzmacnianie odporności, ochrona warg przed niską i wysoką temperaturą, dbałość o higienę i unikanie nadmiernego stresu.

Kiedy potrzebna jest konsultacja lekarza?

‍

Acyklowir jest lekiem dostępnym bez recepty, jednak są sytuacje, w których jego stosowanie należy skonsultować z lekarzem. Do sytuacji takich należą:

• zmiany występujące w okolicach oczu lub narządów płciowych,
• choroba nerek,
• ciąża,
• karmienie piersią,
• częste nawroty opryszczki wargowej.

Jakie jest dawkowanie acyklowiru w leczeniu i profilaktyce?

Dawkowanie acyklowiru zależy od celu stosowania. W leczeniu epizodycznym stosuje się wyższe dawki przez krótszy czas – zwykle 5–10 dni w zależności od formy preparatu. W profilaktyce nawrotów dawki są niższe, ale lek przyjmuje się długotrwale, nawet przez kilka miesięcy.

Leczenie epizodyczne

• Dawkowanie acyklowiru na opryszczkę wargową wynosi 200 mg leku, podawanego 5 razy na dobę (średnio co 4 godziny) z przerwą nocną przez okres 5 dni.
• W zakażeniach półpaścem lub ospą wietrzną dawka leku może być wyższa.
• Acyklowir na opryszczkę dróg płciowych stosuje się w dawkach 200 mg 5 razy na dobę przez4–10 dni.

Profilaktyka nawrotów

‍

W przypadku częstych nawrotów lekarz może zalecić długotrwałą terapię w dawce 200 mg co 6 godzin (400 mg na dobę). Co 6–12 miesięcy należy przerwać leczenie, aby ocenić prawidłowy rozwój choroby.

Acyklowir w ciąży, podczas karmienia piersią i przy chorobach nerek

W okresie ciąży i karmienia piersią, przy chorobach nerek, obniżonej odporności lub jednoczesnym stosowaniu innych leków decyzję o zastosowaniu acyklowiru należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. O sposobie leczenia lekarz powinien zadecydować również w przypadku częstych nawrotów, choroby lub braku poprawy, nietypowych objawów oraz sytuacji, gdy zmiany obejmują okolice oczu lub narządy płciowe.

Działania niepożądane i środki ostrożności

Mimo wysokiego profilu bezpieczeństwa nie zawsze jest możliwość zastosowania acyklowiru na opryszczkę. Nie zaleca się stosowania go u osób:

• uczulonych na substancję czynną lub pomocniczą leku;
• z zaburzeniami funkcji nerek,
• stosującymi leki mogące uszkodzić nerki,
• mających obniżoną odporność (np. zakażonych wirusem HIV, po przeszczepie szpiku).

Kobiety w ciąży, karmiące piersią lub osoby starsze powinny się wcześniej skonsultować z lekarzem, zanim samodzielnie zaczną terapię acyklowirem.

W przypadku częstych nawrotów opryszczki (powyżej 6 przypadków w ciągu roku), długotrwających lub mocno nasilonych objawów choroby, mimo stosowania acyklowiru, należy zwrócić się o poradę do lekarza specjalisty, gdyż może to świadczyć o zaburzonej odporności.

Do działań niepożądanych występujących po podaniu lekunależą:

• często– nudności, wymioty, biegunka i ból brzucha, świąd, wysypka skórna, uczucie zmęczenia lub gorączka;
• rzadko– ból i zawroty głowy,duszności, nadwrażliwości na światło czy obrzęki.

Większość dolegliwości jest łagodnalub umiarkowana i bardzo szybko przemija. W trakcie terapii acyklowirem bardzoważne jest, aby utrzymywać prawidłowy stan nawodnienia pacjenta, w trosce oprawidłowe funkcjonowanie nerek.